Log in | Jump |

COSMOGLOTTA Biblioteca

Preservation del Publicationes Occidental.
This thing was constructed on November 25, 2006, and it was categorized as A. Matejka, Biografie, E. de Wahl, Historie.
You can follow comments through the RSS 2.0 feed. You can leave a comment, or trackback.

Qui Es li autor de Occidental?

Ric Berger

Edgar de Wahl, edew1.gifun professor de matematica e fysica in Reval (Estonia), esset un erudit, qui conosset 12 lingues de Europa, e festat su 60-ésim anniversarie li 11 august 1927.

Unésimli adept de Volapük, il adheret a Esperanto pos su apparition in 1887 e indicat a Zamenhof quelc erras in su lingue, p. ex. li temporal correlatives “tian, kian, chian“, queles collidet con li accusativ del demonstratives “tia, kia, chia“; e Zamenhof strax mutat “tian, …” in “tiam, kiam, chiam“.

Pos Zamenhof e Grabowski (ambi morit) de Wahl esset li 3-ésim autor de un librete in Esperanto.Ergo, on posse dir que de Wahl esset li max ancian Esperantist vivent in su tempor.

In 1894 Zamenhof proposit a su adeptes important reformas simil a Ido, reformas repulset per 157 voces contra 107. Remarcabil es, que sr de Beaufront e sr Ahlberg votat contra omni change. Tande E. de Wall abandonat Esperanto, tro artificial por il, e il comensat laborar vers li direction naturalistic, sempre correspondent con altri mundlinguistes, precipue con Lott, de qui li final systema “Mundolingue” debi mult ameliorationes a de Wahl.

In 1906 E. de Wall publicat un project “Auli” (Auxiliari Lingue International), quel ja havet li aspect de Occidental ma ne su regules de derivation, quel esset decovrit solmen plu tard e poc a poc. Quande in 1907 li Delegation apertet concurs inter li projectes de L. I. por adoption del max bon, E. Wahl mult auxiliat li ingeniero Rosenberger a ameliorar Idiom Neutral quel esset presentat sub li nómine de “Neutral reformed” al Delegation, quel finalmen selectet Esperanto, “pro su grand diffusion”. E. W. self misset al Comité del Delegation un memorandum quel indicat li ver principies del L. I.: naturalitá e regularitá, suppression del formes inventet.

Pos li publication de Ido, E. de Wahl strax indicat li defectes de principies e de detailes. On correctet solmen un poc de ili secun su criticas, precipue li prefixe mal- esset viceat per des-.

On vide de que li 3 cardinal lingues international: Esperanto, Idiom Neutral e Ido debi important ameliorationes a sr de Wahl de qui li principies sempre plu triumfat.

Finalmen, in 1922, vidente que li question del L. I. devenit important til attraer li attention del Liga de Nationes, E. de Wall decidet presentar li resultate de su 30 annus de cosmoglottic investigation in un systema complet sub li nómine de Occidental. Sin capitale, sin dictionarium, sin grammatica, li propagation esset restrictet in comensa che quelc circules de Idistes progressistic, per li micri jurnal “Kosmoglott“. Mersí a su sol qualitás intrinsec, li lingue ganat adherentes e in 1927 un gruppe de ingenieros viennes, organisatores del unésim congress de Ido in 1921, qui per li organ “Cosmoglotta” comensat un sistematic propagande e desarmat poc a poc li prejudicies del progressistic mundlinguistes.

EDGAR de WAHL

Share This Post
This thing was constructed by .


You can follow comments through the RSS 2.0 feed. You can leave a comment, or trackback.

Post a Comment

You must be logged in to post a comment.