NOR Relationes . . .

NOR RELATIONES CON INTERLINGUA . . . .

Un clarification necessi.

Noi recivet de Prof. André Martinet, ex-director del stab linguistic de IALA, li copie de un lettre quel il misset li 4 may 1957 a Sr. Ric. Berger, Morges. Vi su traduction in Interlingue.


Yo lee, in un circulare quel on transmisset me, extractes de un raporte de quel vu es li autor e quel ha esset publicat in CURRERO DEL MUNDO. Ti raporte tende a far creder que existet inter Sr. Gode e me, un substantial concordantie de opinion pri li forme quel it convene dar a Interlingua. Nequó es plu ínexact. Li oposition inter li “lingue Martinet” e li “lingue Gode” totmen ne es un legende. Del 4 variantes del sondages de 1947, P. representat li forme recomendat de Sr. Gode e K ti quel havet li preferentie de Sra. Morris. Por mi parte, yo recomendat un solution intermediari inter C (naturalisme schematic) e M (naturalisme modernisant) quam monstra li protocoll redactet de Sr. De Guesnet quel vu cita in vor raporte. Ti solution vell har esset, per su spíritu, mult plu proxim a Interlingue quam al hodial Interlingua: li preferentie por li formes romanic mesme, iste, ora e li finale facultativ -e del adjectives, in contrast a sam, ti, nu e -i de Occidental have null importantie in facie de analogies fundamental de structura. Ples releer, por convicter vos pri to, li recension del Dictionarie e del Grammatica de Interlingua quel yo publicat in li revúe WORD (vol. 8 pp 163-167). Por preventer steril controverses, it vell esser util publicar in quelcunc del du interlingues, ti recension in extenso.

Yo es, Senior etc. . . . . sig. A. Martinet

Reproductente li textu de ti lettre, noi defere a un desir formal expresset de su autor. Por comprender su signification, it va totvez esser necessi dar quel explicationes pri li genese del afere.

In Januar 1957, Sr. Ric Berger publicat in li revúe CURRERO DEL MUNDO (organ oficial del ILa-istes) un appell al occidentalistes, invitante les transir in bloc a ILa. Ti proclamation cúlmina in li afirmation que ILa es superior al lingue de De Wahl e que it representa li solution definitiv del problema mundlingual. Sr. Berger efortia se adplu demonstrar que li pretendet divergenties de opinion inter Prof. Martinet e Dr. Gode es un pur legende, que sempre existet e ancor hodie existe inter ili un absolut concordantie de opinion concernent li forme del LI, que li pretendet “deviations” de Dr. Gode es purmen imaginari e que in realitá li lingue del “Interlingua-English Dictionary” de Dr. Gode es, except litt detallies irrelevant, identic a ti elaborat sub li direction de Prof. Martinet.

Quam pruva por su alegationes Sr. Berger basa se sur quelc textus datant del epoca 1946-48 queles monstra secun il, li perfect identitá del “lingue Martinet” con li hodial “lingue Gode”.

Li debilitá de ti demonstration salta al ocules de quicunc es alquantmen familiari con li conditiones a queles es subordinat li resercha scientic. Haustente li exemples ex un fase arbitrarimen selectet del epoca u li lingue de IALA esset ancor in plen gestation, on posse pruvar quo on vole, ma in veritá on pruva nequó. It es just pro ti rason que li representantes actual de nor movement gardat se cuidosimen, durant li aludet epoca, intervenir publicmen in li discussion. Ili savet que un tal intervention, in li stadie preparatori, vell solmen har genat li perduction del labor linguistic de IALA, e pro to ili sagimen reservat lor judicament definitiv por li témpor quande li resultate final del labores vat esser presentat al publico.

Sr. Berger ne solmen sembla esser li sol quel monstra se impermeabil a ti evidentie, ma il mem ea til afirmar que li resultates del labor de IALA, tal qual ili presentat se in un del multiplic fases de investigation scientic, es identic con li personal conceptiones de Prof. Martinet. Benque il ha self esset membre del Academie Intermari de Occidental e dunc vell dever saver plu bon quam quicunc quant mult li resultate de un labor colectiv posse diverger, in li un o altri punctu, del conviction personal del un o altri membre del gremie, il persiste in rendir Prof. Martinet personalmen responsabil pri li resultates provisori de omni fases de labor perductet sub su direction. Or, li sol colaborator de IALA quel havet li unic chance posser imposir su propri conceptiones e far prevaler les contra omni opositores, es Dr. Alexander Gode. Li lingue ILa, tal qual it presenta se al publico, ne es li resultate del labor colectiv del stab de IALA, ma li creation personal de Dr. Gode, li materialisation de su propri filosofie lingual. Quam autor del Interlingua-English Dictionary e del INTERLINGUA GRAMMAR, Dr. Gode porta dunc coram li forum del scientie, li sol responsabilitá pri li forme final del lingue, a quel IALA hat colaborat solmen quam furnitor del crud materie.

Que Prof. Martinet ne juit li sam independentie e libertá de action quam director temporari del stab linguistic de IALA, resulta con omni claritá ex li lettre quel il misset li 6 may a sr. De Guesnet e ex quel noi cita li sequent:

. . . . Desfelicimen yo ne have li témpor por exposir e preciser in detallie omni circumstanties queles explica mi rol in ti afere. Por comprender it, on deve ne obliviar que yo nequande havet li manus líber in li duction del aferes. Quande yo arivat a IALA, yo trovat ta un equipe de un demi-dozen de romanistes, inconditionalmen devoet a Gode, queles ne genat se dir apertmen que ili ne crede in li lingue international. Blair esset li sol quel prendet li cose seriosimen. Dr. Gode, de su látere, prendet li atitude de un mann quel hat, sin reflecter, lansat se in un aventura baroc. De omni coses queles yo publicat durant li témpor de mi colaboration a IALA, li unesim de mi raportes al Congress de Paris es li sol quel reflecte fidelmen mi opiniones personal. Mi vispunctu personal pri li natura del lingue ha esset exposit in my recension de WORD e it es pro ti precisi motive que yo refere Berger a ti publication.

Por responder ancor a un altri acusation de Sr. Berger, Prof. Martinet fini su lettre per li sequent declaration:

“Yo vell vos esser grat si vu vell venevoler preciser, in reponse al afirmationes de Berger, que yo ha nequande esset occidentalist in li sense u un occidentalist usat Occidental in parol e in li scrites, ma que, hant esset interessat in li tendentie quel Occidental representat quam sol sistema in ti epoca, yo fat quo yo devet far por reciver Cosmoglotta. [E anc Dave Morris, Sra. Dave Morris, A. DeBrunner] Yo retirat me quande yo comensat mi contactes con IALA, ca. 1938 yo crede, por bon marcar que yo accepta null “vassalitá”, quo, in céteri, ha sempre esset li casu, mem quande yo payat ancor mi abonnament a Cosmoglotta.”

Mersiante Prof. Martinet pro su precisiones, noi voluntarimen accepta su invitation, publicar in ti sam numeró li traduction de su articul de WORD. Noi ne dúbita que Sr. Berger va far lu sam in “Currero del Mundo”.

************

Nor car letores mey pardonar nos si noi renuncia a discusser ci in detallie omni afirmationes e argumentes contenet in li pamflete de Sr. Berger. Noi va exposir nor idés pri li látere linguistic del problema in un special studie comparativ “Interlingue-Interlingua” quel va esser publicat in un del proxim numerós de Cosmoglotta. Pos ti publication noi espera posser cluder li discussion nam noi senti null inclination inaugurar in nor organ oficial un nov periode de polemicas in li specie de tis caracterisat li revúe sub li redactoratu de Sr. Berger. Noi posse solmen regretar que li statu de pacific coexistentie del du movementes, quel noi mantenet desde li departe de Sr. Berger in li annu 1951, ha esset denov trublat in li exact moment quande Sr. Berger fat su reintrada spectaculari in li arena interlinguistic.

Ancor un curt remarca ante finir: Sr. Berger afirma in su pamflete que il es li person max bon documentat pri li historie de ILa, “pro har esset tenet al currente, mensu pos mensu (sic), de omni discussiones e har recivet raportes confidential e copies de lettres (precipue de Sr. De Wahl)” concernent li labor de IALA. Ti documentation unic va, secun il, servir bentost por un “Historie del Lingue International”. Noi confesse haver sat mult pena por creder que Sr. Berger ha efectivmen, mersí a un special decrete del Providentie, esset gratificat per li functionarios de IALA de plu mult materiale informativ quam li altres e noi va dunc permisser nos considerar su pretention quam ne plu mult quam un tre innocent fanfaronada. Tamen, un cose sembla cert: Li factes queles noi raporta in supra monstra que it ne sufice haver a su disposition un rich materiale de documentaion. On deve ancor saver interpretar it. E con omni respecte quel noi have por li grand ardore de Sr. Berger, noi time que su autoritá quam futur historiograf del mundlingue ha recivet un colpe decisiv quande noi constata que omni conclusiones queles il ha laborosimen tirat ex ti unic documentation es qualificat quam totalmen fals per li actor principal del pezze. COSMOGLOTTA

Nota. Li subsignate ha recivet un tam grand númere de lettres aprobativ concernent su “Response a Sr. Berger” e su articul “Li splittre e li trave“, publicat in Cosmoglotta 196, que it es le materialmen impossibil, responder individualmen a su amabil corespondentes. Il dunc permisse se, usar li hospedalitá de Cosmoglotta por dir les quant il aprecia lor spontan manifestation de simpatie e por mersiar les omnes tre sincermen pro lor preciosi incorageamentes e apoy. A. Matejka

NOTA DEL REDACTION: Li supra articul ja stat scrit quande noi recivet li nov circulare de Sr. Berger in quel ti-ci responde al lettres de Prof. Martinet. Con un luxu de detallies Sr. Berger interprende pruvar que Prof. M. erra in su presentation del factes e que il, (Berger), es sol competent por explicar e interpretar li ver convictiones personal de su colocutor. Noi vell voluntarimen discusser amicalmen con Sr. Berger omni punctus de divergentie queles existe inter nos, ma it monstra se que un discussion seriosi e objectiv con il es simplicmen impossibil. Su maniere de polemisar monstra que il rarmen prende li pena leer un lettre atentivmen e quande il detecte in it argumentes desfacilmen refutabil, il simplicmen supresse les o responde apu li question.

Con astonament noi vide que malgré li tre clar explicationes queles furnit le Prof. Martinet pri li conditiones a queles il esset subjectet durant li periode de su colaboration active a IALA, Sr. Berger continua ignorar les. Il sembla esser íncapabil comprender que li convictiones de un scientist ne posse esser altricos quam li fidel reflexe des resultates efectiv de su reserchas e que pro to ili anc necessimen varia con tis-ci. Ma que su propri convictiones ha, desde 1953, ne solmen levimen variat, ma descrit un rotation de 180 gradus, to sembla le tre natural.

Li personal querelle quel Sr. Berger ha startat con Prof. Martinet ne concerne nos directmen, ma noi ha judicat bon recomendar a Prof. Martinet far quam noi e ne continuar perdir su preciosi témpor in un discussion con un adversario con quel il va nequande successar haver li ultim parol.

Noi ha in ti numeró de Cosmoglotta dit quo noi havet a dir in response al recent polemicas de Sr. Berger. Per li supra declaration noi clude irrevocabilmen li discussion. Noi have coses plu inteligent a far e nov taches plu urgent atende nos.

************

UN AFERE PERSONAL

Mult de nor amicos ha recivet un circulare de Sr. Ric. Berger, titulat “Esque le judicio de IALA non ha essite impartial?”. In ti pamflete, destinat a justificar li labores e li action de IALA, li autor refere se a lettres e documtentes queles yo misset le por su information confidential e privat. Or, il ne solmen divulga li contenete de ti documentes, ma ancor regreta publicmen ne har comettet ti indiscretion ja desde li comensa.

Sur li págines 5 del sam pamflete, Sr. Berger prova ridiculisar mi oposition al arcaismes de ILa, afirmante que it esset yo self qui, in mi lettre del 28.1.49 a Dr. Gode, intervenit che IALA por far acceptar les. Li veritá es que, in ti lettre yo ne solmen ne recomendat li arcaismes, ma in contrari combattet les quam íncompatibil con li exigenties de un L.I. modern.

Ti parte capital de mi lettre es escamotat in su pamflete e viceat per un altri in quel yo recomenda tolerar li ortografie historic apu li ortografie simplificat. Pro que it es permisset creder que Sr. Berger es ancor sat inteligent por saver far li distintion inter “ortografie historic” e “arcaismes“, yo ne posse vider, in su presentation del factes, altricos quam li prova recurrer a un conscient falsification del real statu del coses, por far dir me exactmen lu contrari de to quo yo ha dit in realitá.

Yo have null desir sequer Sr. Berger sur un tam bass nivelle de polemica. Chascun letor de Cosmoglotta mey judicar por se self esque li conduida de Sr. Berger concernent tam li divulgation de documentes confidential quam su ataccas directet contra me personalmen, apare le compatibil con li universal notion de probitá e con li maniere de acter quel on expecta de un gentleman.

L. M. De Guesnet
President Interlingue Union.

Share This Post

Comments are closed.