INTERNATIONAL MEMORANDUM nr. 8

INTERNATIONAL MEMORANDUM
REVUETTE DE BRITISH INTERLINGUE ASSOCIATION

No. 8 Julí - Sept. 1951

=============================================================

PRO QUO UN INTER-LINGUE?

Un yun femina, tre iritat per su non-successe con un enigma de paroles cruceat, remarcat a me: “It vell esser vermen plu util aprender un lingue foren quam efortiar soluer paroles cruceat!! Audiente to, yo pensat: “Pro quo ne un interlingue?”

Lingue constitue li cardinal diferentie inter besties e homes. Esque animales have alqual metode de intercomunication es ancor debattet, ma it es cert que ili ne have li capabilitá pronunciar paroles e conecter les in frases — benque ili posse far se comprendet a nos in varie manieres.

Homes posse parlar con unaltru, expresser comandes, e in general comunicar pri mani coses per parla e scrit — em al generationes succedent.

In li munde hay circa du mill lingues. Multes de ili es parlat solmen de poc persones in litt villages e landes lontan; alcunes es li forme modern de idioma tre ancian: p. ex. Grec, parlat de solmen quelc milles. Poy noi have li quin o six grand lingues, developat ex formes plu ancian e ex pluri origines, quam Anglesi, Francesi, Hispan, German e Russ, lingues difuset tra li munde e usat in mani international comunicationes.

Durante que nationalistic sentimentes ancor guverna nos it ne es probabil que li nationes va consentir pri un lingue universal, e in omni casu chascun popul naturalmen ama su lingue national. Tamen, de témpor a témpore ha existet lingues auxiliari regional o mem quasi mundal. In li antiquitá li lingue Grec servit quam interlingue; in li epoca del cruceades existet li tal-dit Lingua Franca. Hodíe un interlingue regional existe inter li tribes del Congo in Africa. Inter li literat persones del medievie Latin esset li medie de intercomunication e in li Eclesie it es ancor usat quam tal: pro to un ver modern interlingue posse esser nominat li “Modern Latin”.

Li excellent regules trovat de Edgar de Wahl e incorporat in “Interlingue” (antey nominat “Occidental”), quel es basat sur li radicas e vocabules ja existent in li maxim difuset lingues del miunde, garantia que Interlingue es si ne li forme final adminim un forme tre aproximativ de un tal “modern Latin”. Li max practic pruva de to es li facilitá con quel alcun hom con medial education posse leer un textu scrit in Interlingue ye li prim vez.

Usante it sive por amusament sive por seriosi activitás noi sempre obtene grand plesura e profite ex li aplication de un interlingue. Vi seque quelc possibilitás de aplication:

(1) corespondentie con persones in landes foren pri temas de comun interesse.

(2) quam preparation por li studie de altri lingues: pro que Interlingue contene li elementes ja international in un forme sistematic e coherent, derivabil per regules, e talmen explicant li plu complicat structura de altri lingues.

(3) quam gimnastica intelectual: li capabilitá expresser nor pensas in un altri lingue fortia nos in un cert gradu aprender distinter inter coses e paroles, e clarificar nor pensada e developar nor mental facultás.

(4) apu li profite individual quel chascun de nos posse traer ex li aplication del interlingue, nor cooperation colectiv final del grand interlingue del future.

A,W.S. RAXWORTHY

PRI STUDIES

Studies servi a pleser, a ornar, e a far eficient.

Por plesure ili servi cardinalmen in privatitá e retire; quam ornament ili servi in conversation; e por eficientie in li diagnose e manuation de aferes. Nam expertes posse executar e forsan judicar detallies, ún pos ún; ma li consilies general e li disposition e planation de aferes es max bonmen fat de tis queles es erudit.

Expender tro mult témpore in studies es pigritá: usar les tro mult por ornament es afectation; judicar exclusivmen secun lor regules es li inclination del erudito.

Ili perfecte li natura e es perfectet per experientie; nam natural habilitá similea a plantes natural, ili besona cupada per studie; e li studies self producte directives tro general si ili ne es limitat per experientie. Astutardes desrespecta studies; simplones admira les; e sagiones usa les; nam ili ne doce lor propri aplication de it, ma que, hay un sagiess extre e supra ili, ganiat per observation.

Lée: ne por contradir e refutar; ni por creder e opiner; ni por trovar temas e frases por conversation; ma por ponderar e reflecter. Quelc libres es a gustar, altris a glotir, e alcunes a machar e digester; to vole dir: quelc libres deve esser leet solmen in partes; altris deve esser leet ma sin detalliat studie; e alcunes deve esser leet completmen, con é diligentie é attention. Quelc libres anc posse esser leet per deputation, e extrates fat per altri persones; ma to vale solmen por temas minu de minori importantie e libres de inferiori sorte; altrimen , libres distillat similea a ordinari aqua distillat, coses insipid.

Leida fa un mann complet, conversation un mann preparat, e scrida un mann exact. E pro to, si un mann scri poc, il besona un grand memorie; si il parla poc, il besona un mente sagaci; e si il lée poc, il besona grand astutie por semblar saver quo il ne save.

Historie fa mannes sagi; poemas fa les espritosi; matematica: subtil; natural filosofie: profund; morale: grav; logica e reterica: capabil discusser.

“Abeunt studia in mores: (”studies deveni mores” o “ex interesse nasce hábitu”). No, ne hay distorsion o impediment in li inteligentie quel ne posse esser curat per apt studies: sam quam maladies del córpore have forsan sportes apropriat. Li lude de bules es bon por li maladie lapidosi e por li renes; li tire: por pulmones e péctore; promenada por li stomac; cavalcada por li cape; e tal plu. Dunc, si li mente de un mann es aberraci, fa le studiar matematica; nam in demonstrationes si su menta vaga quantcuncmen poc, il deve recomensar; si il ne posse distinter o trovar diferenties, fa le studiar li scolasticos; nam ili es “cymini sectores: (”capille-fenditores”); si il ne saver discusser e alegar un cose por provar e ilustrar un altri cose, fa le studiar li casus del juristes: talmen omni defecte del mente have un special receptu.

FRANCIS BACON (Traductet de I. Federn)

In the course of an article in “Esperanto“, March 1951, Mr. W. Henthorne describes his early experiences of propaganda on behalf of Esperanto.

He says: “Although every winter our group received new people interested in the language, they abandoned it one after the other, either through boredom or through despair of ever completely mastering the language.”

Many others have had a like experience, and this fact should make us all, especially Esperantists, seek the reason. Esperantists frequently boast of the great numbers attracted to their language; more important for the cause of an auxiliary is the much greater number repelled. Some of these have discovered that a satisfactory solution to the problem does exist.

“Super Li Frontieras” is the bulletin of the Association Proletari Interlinguistic, a movement of the political left wing. Without necessarily subscribing to its beliefs, the bulletin itself is always interesting by reason of its news and views. We are glad to hear that this Association is organising an international conference in Paris at the beginning of August.

THE BRITISH INTERLINGUE ASSOCIATION
61 Northcroft Road, West Ewell, Surrey
(Ples notar que ti addresse ne functionar nu in 2007)